Giriş: Korkularınızı Bir Kenara Bırakın, Kontrolü Elinize Alın
Bir borçlu için en büyük korku, haczedilen malının bir icra ihalesinde değerinin çok altında, tabiri caizse “haraç mezat” satılması ve ortaya çıkan zarardır. Bu endişe son derece haklıdır. Ancak 7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu’na (İİK) eklenen 111/a maddesi, bu korkuyu gidermek için size güçlü bir kalkan sunuyor. Artık “rızaen satış” (anlaşmalı satış) olarak bilinen bu hak sayesinde, satış sürecinin kontrolünü büyük ölçüde elinize alabilirsiniz. Bu rehberin amacı, size bu gücü nasıl kullanacağınızı adım adım ve sade bir dille anlatmaktır.
Şimdi, bu fırsatın sizin için ne anlama geldiğini daha yakından inceleyelim.
1. Rızaen Satış Nedir ve Neden Sizin İçin Bir Fırsattır?
“Rızaen satış” kavramını en basit haliyle şöyle özetleyebiliriz: Hacizli malınızı, icra dairesinin belirlediği kurallar çerçevesinde kendi bulduğunuz alıcıya, piyasa değerine yakın bir fiyattan satma hakkıdır. Bu yöntemin temel amacı, malınızın değer kaybetmesini önlemek, süreci hızlandırmak ve hem sizin hem de alacaklının menfaatlerini korumaktır.
Rızaen satış ile klasik icra ihalesi arasındaki farkları aşağıdaki tablo net bir şekilde ortaya koymaktadır:
| Özellik | Rızaen Satış (Sizin Kontrolünüzde) | Açık Artırma (İcra Müdürlüğü Kontrolünde) |
| Satış Fiyatı | Malın değerinin en az %90’ı ve diğer masraflar. Değer kaybı riski çok düşüktür. | Malın değerinin %50’si üzerinden başlayabilir. Ciddi değer kaybı riski taşır. |
| Kontrol | Alıcıyı bulma ve anlaşma süreci sizdedir. | Tüm süreç icra dairesi tarafından yürütülür, kontrolünüz dışındadır. |
| Masraflar | İhale ve satış masrafları azaldığı için daha avantajlıdır. | Yüklü miktarda ihale ve satış masrafları doğurabilir. |
| Süreç | Daha hızlı ve basittir. | İhalenin feshi gibi davalarla uzayabilir ve karmaşıklaşabilir. |
Bu avantajlardan yararlanmak için atmanız gereken ilk ve en kritik adımı öğrenmeye hazır mısınız? Zamanlama burada her şeyden önemli.
——————————————————————————–
2. Sürecin Başlangıcı: Kıymet Takdiri ve Kritik “7 Gün” Kuralı
Sürecin ilk adımı, haczedilen malınızın değerinin belirlenmesidir.
1. Kıymet Takdiri: İcra dairesi, alanında uzman bir bilirkişi görevlendirerek hacizli malınızın piyasa değerini resmi bir raporla tespit eder. Bu rapor, tüm satış sürecinin mali temelini oluşturur.
2. En Önemli Adım: Kıymet takdiri raporu size resmi olarak tebliğ edildiği an, sizin için en kritik zaman dilimi başlar. Bu noktayı aklınızdan çıkarmayın:
3. “Kıymet takdiri raporu elinize ulaştığı andan itibaren, rızaen satış yetkisi istemek için sadece 7 gününüz var.”
4. Sonuç: Bu 7 günlük hak düşürücü süreyi kaçırırsanız, rızaen satış yapma fırsatını tamamen kaybedersiniz. Talebinizi, bu süre içinde icra dairesine yazılı bir dilekçe ile sunmanız zorunludur.
Unutmayın ki, bu 7 günlük süre raporun size bildirilmesiyle başlasa da, icra müdürünün size 15 günlük satış yetkisini vermesi için kıymet takdirinin kesinleşmesi beklenir. Eğer kıymet takdirinin değerine itiraz ederseniz veya alacaklı itiraz ederse, bu kesinleşme süreci uzayabilir. Talebinizi 7 gün içinde yapmanız, hakkınızı koruma altına alır; ancak yetkinin fiilen başlaması, bu itiraz sürecinin tamamlanmasına bağlıdır.
Talebinizi zamanında yaptınız, peki şimdi sizi ne bekliyor? İşte görevinizin asıl başladığı yer burası.
RIZAEN SATIŞ YETKİ BELGESİ Örnek No:57
Alacaklının varsa kanuni temsilcisi ile vekilinin adı ve soyadı, adresi ve iletişim bilgileri:
Borçlunun varsa kanuni temsilcisi ile vekilinin adı ve soyadı, adresi ve yerleşim yerindeki adresi, alacaklı tarafından biliniyorsa vergi kimlik numarası:
Hacizli malın cinsi:
Hacizli malın mahiyeti ve önemli özellikleri:
Hacizli malın muhammen kıymeti:
Asgari rızai satış bedeli:
Açıklamalar :
Satış bedeli, malın muhammen kıymetinin yüzde doksanına karşılık gelen miktarı ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ayrıca bu miktara ilave olarak bu aşamaya kadar haczedilen mal için yapılan takip masrafları toplamından az olamaz.
1- Borçlu, anlaştığı alıcının adı ve soyadını, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını, tüzel kişi ise unvanını, vergi kimlik numarasını, ticaret sicil numarasını, merkezi sicil kayıt sistemi (MERSİS) numarasını, anlaştıkları bedeli ve malın ayırt edici özelliklerini; alıcının ise adı ve soyadını, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını, tüzel kişi ise unvanını, vergi kimlik numarasını, ticaret sicil numarasını ve MERSİS numarasını, tebligata elverişli adresini, iletişime yarar bilgilerini, banka hesap bilgilerini, borçluyla anlaştıkları bedeli ve malın ayırt edici özelliklerini borçluya verilen on beş günlük süre içinde icra dairesine bildirilmesi gerekmektedir.
2- Alıcı, belirlenen asgari rızai satış bedelinden az olmamak kaydıyla borçluyla anlaştıkları bedeli borçluya verilen on beş günlük süre içinde icra dairesi banka hesabına ödemesi gerekir.
3- Mahkemenin kabul kararıyla malın mülkiyeti alıcıya geçer ve tüm hacizler kaldırılarak devir ve teslim işlemleri gerçekleştirilir.
4- Mahkemece rızaen satış talebinin reddine karar verilmesi halinde, kararın icra dairesine gönderilmesinden itibaren üç iş günü içinde yatırılan bedel alıcının bildirdiği banka hesabına iade edilir.
5- İlgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, devir ve teslim masrafları alıcıya aittir.(tarih)
imza
(İİK 111/a)3. Yetki Belgesi ve “15 Günlük” Göreviniz
Talebiniz ve kıymet takdirinin kesinleşmesi üzerine icra müdürü, cebri satış işlemlerini durdurur ve size resmi bir “yetki belgesi” tebliğ eder. Bu belgeyle birlikte, alıcı bulmanız ve satışı gerçekleştirmeniz için 15 günlük bir süre tanınır. Bu süre, yetki belgesinin size tebliğ edilmesiyle başlar.
Bu 15 gün içinde tamamlamanız gereken üç temel görev şunlardır:
1. Doğru Alıcıyı Bulun: Malınızı, belirleyeceğiniz asgari bedelden satın alacak bir alıcı bulmalısınız.
2. Minimum Satış Fiyatını Hesaplayın: Anlaşabileceğiniz en düşük fiyat yasayla belirlenmiştir. Bu bedel, şu kuralla hesaplanır:
◦ Kural: Satış bedeli, malın muhammen değerinin %90’ı ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı (önceliği) olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktar esas alınarak hesaplanır. Bu miktara, o ana kadarki tüm takip masrafları da eklenir.
◦ Örnek Hesaplama:
▪ Malın Değeri: 1.000.000 TL
▪ Değerin %90’ı: 900.000 TL
▪ Öncelikli (Rüçhanlı) Alacak Tutarı (Örn: İpotek): 960.000 TL
▪ Takip Masrafları: 10.000 TL
▪ Hesaplama: 900.000 TL ve 960.000 TL’den yüksek olan 960.000 TL seçilir. Üzerine masraflar eklenir.
▪ Asgari Satış Bedeli: 960.000 TL + 10.000 TL = 970.000 TL
3. Paranın İcra Dairesine Yatırılmasını Sağlayın: Bu, en kritik adımdır. Bulduğunuz alıcı, anlaştığınız bedeli (asgari bedelden az olmamak kaydıyla) bu 15 günlük süre içinde size veya başka birine değil, doğrudan icra dairesinin banka hesabına yatırmalıdır.
Alıcı bulundu ve para icra dairesinin hesabına yattı. Artık top sizden çıkıyor ve son karar için mahkemeye gidiyor.
——————————————————————————–
4. Son Aşama: “10 Gün” İçinde Mahkeme Onayı
Para icra dairesinin hesabına geçtiğinde, icra müdürü şartların yasaya uygunluğunu kontrol eder ve dosyayı onay için İcra Mahkemesi’ne gönderir.
Mahkemenin dosyayı inceleyip karar vermesi için en geç 10 günü vardır. Bu inceleme dosya üzerinden yapılır, yani bir duruşma düzenlenmez. Mahkemenin verebileceği iki tür karar bulunur:
• Kabul Kararı: Bu, sürecin başarıyla tamamlandığı anlamına gelir. Mahkemenin kabul kararı verdiği an, malın mülkiyeti doğrudan alıcıya geçer. Bu karar sonrası, mal üzerindeki tüm hacizler kaldırılarak devir ve tescil işlemleri gerçekleştirilir.
• Ret Kararı: Süreçte bir usulsüzlük veya eksiklik tespit edilirse satış onaylanmaz. Bu durumda alıcının yatırdığı para kendisine eksiksiz olarak iade edilir.
Unutulmamalıdır ki, İcra Mahkemesinin bu konuda verdiği karar kesindir. Yani bu karara karşı herhangi bir itiraz veya temyiz yolu bulunmamaktadır.
Tüm bu adımları bir araya getirdiğimizde, yol haritanız net bir şekilde ortaya çıkıyor.
——————————————————————————–
5. Sürecin Özeti: Adım Adım Zaman Çizelgesi
Sürecin tamamını kilit zaman dilimleriyle özetleyelim:
1. Kıymet Takdiri Raporunun Tebliği
2. ↓ (Bu andan itibaren…)
3. 7 GÜN İÇİNDE: Rızaen Satış Yetkisi Talebi
4. ↓ (Talep kabul edilip kıymet takdiri kesinleşince…)
5. 15 GÜNLÜK SÜRE: Alıcı Bulma ve Paranın İcraya Yatırılması
6. ↓ (Para yatınca dosya mahkemeye gider…)
7. 10 GÜN İÇİNDE: Mahkemenin Kesin Onay veya Ret Kararı
8. ↓
9. BAŞARILI SATIŞ veya PARANIN İADESİ
Son olarak, bu sürecin kimler için geçerli olduğunu ve aklınızda bulundurmanız gereken birkaç önemli detayı paylaşalım.
——————————————————————————–
6. Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Önemli Uyarılar
• İpotekli Takipler Kapsam Dışı: Bu, en önemli istisnadır. Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre bu satış yöntemi, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takiplerde uygulanamamaktadır. Bunun temel nedeni, İİK 111/a maddesinin kanun sistematiği içinde genel ‘haciz’ yoluyla takiplere ilişkin bölümde yer alması ve ipotekli takipler için özel bir düzenleme içermemesidir. Dolayısıyla, bu rehber yalnızca standart haciz yoluyla takibe konu olan mallarınız için geçerlidir.
• Masraflar Alıcıya Aittir: İlgili mevzuat uyarınca, malın devir ve teslim masrafları alıcı tarafından karşılanır.
• Profesyonel Destek: Bu rehber, süreci anlamanız için genel bir bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her icra dosyasının kendine özgü koşulları ve detayları vardır. Hak kaybı yaşamamak ve süreci hatasız yönetmek için bir icra hukuku avukatından profesyonel destek almanız her zaman en doğru yaklaşımdır.
——————————————————————————–
Sonuç
Borçluya tanınan rızaen satış yetkisi, icra sürecinin en zorlu aşamalarından birinde size kontrolü geri veren, malınızın değerini koruyan ve süreci basitleştiren son derece değerli bir haktır. Zamanlamaya dikkat ederek ve adımları doğru takip ederek bu zorlu süreci hem sizin hem de alacaklıların menfaatine olacak şekilde yönetebilirsiniz. Unutmayın, bilgi en büyük güçtür.