Kamu Alacaklarının Sıra Cetvelinde Paylaşımı: Özel Kişi Haczi Yoksa 6183 Sayılı Kanun m. 69 Uyarınca İlk Haczi Kayan Kamu İdaresi Önceliklidir (Garameten Paylaşım Yapılamaz)

ÖNEMLİ İLKE ÖZETİ:

1. 6183 sayılı Kanun'un 69. maddesi, bedeli paylaşıma konu mal üzerindeki bütün hacizlerin kamu kurumlarına ait olması halini düzenler. Bu durumda ilk önce haczi koyan kamu idaresinin alacağı tam olarak karşılanır; artan para olursa diğer kamu idarelerine iştirak sırasına göre ödenir (Haciz tarihine bakılmaksızın garameten paylaşım yapılamaz).
2. 6183 sayılı Kanun'un 21/1. maddesi ise ilk haczin İcra ve İflas Kanunu'na göre üçüncü kişiler (özel hukuk tüzel kişileri veya gerçek kişiler) tarafından konulmuş olması halini düzenler. Bu takdirde satıştan önce haciz koyduran bütün kamu idareleri ilk hacze iştirak eder ve satış bedeli kamu idareleri arasında garameten paylaştırılır.
3. İİK'nın 142. maddesi gereğince, sıra cetveline yönelik şikâyetlerde borçlunun alacaklı sıfatı bulunmadığından borçluya husumet yöneltilemez.

T.C. YARGITAY 23. HUKUK DAİRESİ

• ESAS NO: 2013/2810
• KARAR NO: 2013/3488
• KARAR TARİHİ: 24/05/2013
• MAHKEMESİ: Antalya 5. İcra Hukuk Mahkemesi
• TARİHİ: 15/11/2012
• NUMARASI: 2012/679 Esas - 2012/977 Karar
• ŞİKÂYETÇİ: Gelir İdaresi Başkanlığı (Vekili: ...)
• ŞİKÂYET OLUNANLAR:
• 1. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Muratpaşa Sosyal Güvenlik Merkezi) (Vekili: ...)
  2. Takip Borçlusu Şirket (...)
• DAVA TÜRÜ: Sıra Cetveline Şikâyet

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

Y A R G I T A Y İ L Â M I

Taraflar arasındaki sıra cetveline şikayetin yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı şikayetin reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde şikayetçi vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Şikayetçi vekili; takip borçlusuna ait aracın satışı sonrası düzenlenen 03.07.2012 tarihli sıra cetvelinde, satış bedelinin tamamının ilk haciz sahibi müvekkili kuruma ödenmesi gerekirken, yasaya aykırı olarak, ikinci sırada yer alanSosyal Güvenlik Merkezi ile garameten paylaştırılmasına karar verildiğini ileri sürerek, sıra cetvelinin iptalini istemiştir.

Şikayet olunan Sosyal Güvenlik Merkezi vekili; müvekkili kurum alacaklarının da İİK'nın 206. maddesi uyarınca imtiyazlı alacaklardan olduğunu savunarak şikayetin reddini istemiştir. Şikayet olunan borçlu şirket cevap vermemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; sıra cetvelinde bakiye satış bedelinin haciz tarihlerine bakılmaksızın şikayetçi Vergi Dairesi ve şikayet olunan Sosyal Güvenlik Kurumu arasında garameten paylaştırılmasında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, İİK'nın 207. maddesinde her sıranın alacaklılarının kendi arasında eşit hakka sahip olduğu gerekçesiyle şikayetin reddine karar verilmiştir. Hüküm, şikayetçi vekilince temyiz edilmiştir.

Şikayet, sıra cetvelinin iptali istemine ilişkindir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 69. maddesinde; “Her amme idaresi, diğer bir amme idaresi tarafından yapılan hacizlere, amme alacağı bu haciz tarihindenönce tahakkuk etmiş olmak şartıyla, haczedilen mallardan herhangi biri paraya çevrilinceye kadar iştirak edebilir. Hacze iştirak halinde, hacizli malın bedelinden ilk önce haczi yapan dairenin alacağı tahsil olunur. Artanı hacze iştirak tarihi sırası ile alacaklarına mahsup edilmek üzere, hacze iştirak edendairelere ödenir.” hükmü kabul edilmiştir.

6183 sayılı Kanun'un 21/1. maddesinde ise üçüncü şahıslar tarafından haczedilen malların paraya çevrilmesinden önce o mal üzerine kamu alacağı için haciz konulması hâlinde kamu alacağının hacze iştirak edeceği ve satış bedelinin garameten paylaştırılacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm kamu alacaklarının ilk hacze iştirakleri yönünden özel bir düzenleme olduğundan, İİK'nın 206ve 207. maddeleri kamu alacaklarının hacze iştirak etmesinde uygulanmaz.

Öte yandan, 6183 sayılı Kanun'un 21/1. maddesi ilk haczin üçüncü kişiler (özel hukuk kişileri) tarafından uygulanması hallerine münhasır olup, üçüncü kişiden sonra birden çok kamu alacaklısı tarafından haciz konulması halinde bütün kamu alacaklılarının ilk hacze iştiraki kabul edilir ve aralarında garameten paylaştırma yapılır.

69. madde hükmü ise bedeli paylaşıma konu mal üzerindeki bütün hacizlerin kamu kurumlarına ait olması halini düzenlemektedir.

Somut olayda; her iki idarenin haczi de kamu alacağına dayanmaktadır. Bedeli paylaşıma konu mahcuz üzerine özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişiler tarafından daha önceki tarihte konulmuş bir haciz bulunmadığından, anılan Yasa'nın 21/1. maddesinin uygulama kabiliyeti bulunmamaktadır. Şikayetçi Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 17.11.2009 tarihli haczi, şikayet olunan Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğü'nün 19.03.2012 tarihli haczinden önce olduğundan, paylaşımın 6183 sayılı Kanun'un 69. maddesi hükmüne göre yapılması ve paranın ilk haciz sahibi olan şikayetçiye tahsis edilmesi gerekir.

Ayrıca mahkemece, borçlunun alacaklı sıfatı bulunmadığından İİK'nın 142. maddesi uyarınca sıra cetveline şikayet davalarında borçluya husumet yöneltilemeyeceği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle şikayetçi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün şikayetçi yararına BOZULMASINA, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 24.05.2013 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.